TÜRKAK Nedir? TÜRKAK Onaylı Belge Ne Anlama Gelir?

TÜRKAK Nedir?

Belgelendirme, denetim veya laboratuvar hizmeti almayı düşünen her kuruluşun karşısına çıkan ilk kavramlardan biri akreditasyondur. Türkiye’de akreditasyon denildiğinde ise akla gelen tek adres TÜRKAK — Türk Akreditasyon Kurumu‘dur.

TÜRKAK, 1999 yılında Ankara’da kurulan, Dışişleri Bakanlığı ile ilişkili, kâr amacı gütmeyen ve idari ile mali özerkliğe sahip bir kamu kurumudur. Görev tanımını en yalın haliyle şöyle ifade edebiliriz: uygunluk değerlendirme kuruluşlarının — yani belgelendirme kuruluşları, deney ve kalibrasyon laboratuvarları, muayene kuruluşları gibi yapıların — uluslararası standartlara uygun çalışıp çalışmadığını denetlemek ve bu kuruluşları akredite etmek.

Önemli bir ayrımı burada netleştirmek gerekir: TÜRKAK, doğrudan firmalara ISO belgesi vermez. TÜRKAK, belge veren kuruluşların yetkinliğini onaylayan üst otoritedir. Başka bir ifadeyle TÜRKAK akreditasyonu, belgelendirme kuruluşunun “belge verme yetkisinin” resmi tescilidir.

Akreditasyon kavramının derinlemesine incelendiği rehberimize göz atabilirsiniz: Akreditasyon Nedir? Neden Önemlidir?

Her bir ISO standardında TÜRKAK onaylı belgenin ne sağladığını detaylandırdığımız TÜRKAK Onaylı ISO Belgesi Rehberi yazımız bu konuda kapsamlı bilgi sunmaktadır.”

TÜRKAK Ne İş Yapar? Görev ve Sorumlulukları

TÜRKAK’ın temel faaliyet alanlarını üç ana başlık altında incelemek mümkündür.

Uygunluk Değerlendirme Kuruluşlarının Akreditasyonu: Yönetim sistemi belgelendirme kuruluşları, ürün belgelendirme kuruluşları, personel belgelendirme kuruluşları, deney ve kalibrasyon laboratuvarları ile muayene kuruluşları, TÜRKAK tarafından ilgili ISO/IEC standartlarına göre denetlenir ve akredite edilir. Örneğin bir belgelendirme kuruluşunun ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgesi verebilmesi için ISO/IEC 17021-1 standardına uygun çalıştığının TÜRKAK tarafından teyit edilmesi gerekir.

Belge Doğrulama ve Teyit Hizmeti: TÜRKAK, akredite kuruluşlarca düzenlenmiş belgelerin geçerliliğini doğrulama hizmeti sunar. Özellikle kamu ihalelerinde, ISO 9001 ve ISO 14001 belgelerinin TÜRKAK teyit yazısıyla desteklenmesi yaygın bir uygulamadır. Belgenizin doğruluğunu kontrol etmek için Belge Doğrulama sayfamızdan farklı akreditasyon kuruluşlarına ait doğrulama yöntemlerini inceleyebilirsiniz.

Uluslararası Tanınma: TÜRKAK; Avrupa Akreditasyon Birliği (EA), Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF) ve Uluslararası Laboratuvar Akreditasyon Birliği (ILAC) tam üyesidir. 2008 yılından bu yana tüm akreditasyon alanlarında çok taraflı tanınma anlaşmalarına (MLA/MRA) taraftır. Bu ne anlama gelir? TÜRKAK akredite bir kuruluştan alınan belge, IAF üyesi diğer ülkelerin akreditasyon kuruluşlarınca verilen belgelerle eşdeğer kabul edilir.

TÜRKAK Onaylı Belge Ne Anlama Gelir?

Piyasada sıkça duyulan “TÜRKAK onaylı ISO belgesi” ifadesi, teknik açıdan şu anlama gelir: belgeyi düzenleyen belgelendirme kuruluşu, TÜRKAK tarafından ilgili standartta akredite edilmiştir ve verdiği belge üzerinde TÜRKAK logosu yer alır.

Bu belgenin size sağladığı somut avantajlar şunlardır:

Uluslararası geçerlilik. TÜRKAK’ın IAF MLA anlaşmaları sayesinde belgeniz, dünya genelinde 100’den fazla ülkede tanınır. İhracat yapan veya uluslararası iş ortaklıkları kuran firmalar için bu durum belgenin kâğıt üzerindeki değerini gerçek bir iş avantajına dönüştürür.

Kamu ihalelerinde zorunluluk. Kamu İhale Kurumu mevzuatı, ihalelere sunulacak yönetim sistemi belgelerinin TÜRKAK akredite veya IAF MLA tarafı bir akreditasyon kuruluşunca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşlarından alınmasını şart koşar. TÜRKAK şu anda ISO 9001, ISO 14001, ISO 22000, ISO 27001, ISO 45001, ISO 50001 ve ISO 13485 standartlarında akreditasyon hizmeti vermektedir. İhale süreçlerinde hangi belgelerin gerektiğini merak ediyorsanız İhaleler İçin ISO ve TSE Belge ve Sertifikaları yazımızı incelemenizi öneriyoruz.

KOSGEB desteği. KOSGEB’in belgelendirme desteklerinden faydalanmak için belgenin TÜRKAK akredite veya HAK (Helal Akreditasyon Kurumu) akredite bir kuruluştan alınması şarttır. Destek oranları ve güncel limitler hakkında KOSGEB ve KOBİ Destekleri sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

Denetim güvencesi. Akreditasyonlu bir belge, sahada gerçek bir denetim sürecinin tamamlandığının kanıtıdır. Akreditasyonsuz belgelerde bu güvence yoktur; denetim yapılmadan, yalnızca evrak üzerinden belge düzenlenmesi gibi uygulamalar maalesef sektörde görülebilmektedir. Bu konudaki endişelerinizi gidermek ve bilinçli bir tercih yapmak için ISO Belgelerinde Şaşırtan Kampanya başlıklı yazımıza göz atmanızı tavsiye ediyoruz.

TÜRKAK Akredite Kuruluş Sorgulama: Nasıl Yapılır?

Bir belgelendirme kuruluşunun TÜRKAK tarafından akredite edilip edilmediğini kontrol etmek, belge almadan önce yapılması gereken en kritik adımlardan biridir. Sorgulama süreci oldukça basittir:

Adım 1: TÜRKAK’ın resmi web sitesine (turkak.org.tr) gidin ve “Akredite Kuruluş Arama” bölümüne tıklayın. Bu bölüm, TÜRKAK Portalı üzerinden de erişilebilir durumdadır.

Adım 2: Karşınıza çıkan arama formunda belgelendirme kuruluşunun adını, akreditasyon numarasını veya faaliyet alanını girerek arama yapın.

Adım 3: Sonuçlarda kuruluşun akreditasyon kapsamı, akreditasyon tarihi, geçerlilik durumu ve kapsam detayları görüntülenir. Akreditasyonun “Aktif” durumda olduğunu ve aradığınız standart kapsamının listelendiğini mutlaka kontrol edin.

Belgenin kendisini doğrulamak istiyorsanız, belge üzerindeki QR kodu okutarak veya e-Devlet üzerinden TÜRKAK Belge Doğrulama Sistemi’ni (TBDS) kullanarak belgenin geçerliliğini teyit edebilirsiniz.

Pratik İpucu: Bir belgelendirme kuruluşuyla anlaşmadan önce, TÜRKAK portalında kuruluşun hem genel akreditasyon durumunu hem de tam olarak hangi standartlar kapsamında akredite olduğunu kontrol edin. Bir kuruluşun ISO 9001 için akredite olması, otomatik olarak ISO 14001 veya ISO 22000 için de akredite olduğu anlamına gelmez.

Sorgulama süreçlerinin tamamını adım adım ve tüm doğrulama araçlarıyla birlikte ele aldığımız TÜRKAK Belge Sorgulama ve Doğrulama Rehberi yazımız bu konuda kapsamlı bir kaynak sunmaktadır.

TÜRKAK Akreditasyonu ile Uluslararası Akreditasyon Arasındaki Fark

TÜRKAK dışında, dünya genelinde çok sayıda akreditasyon kuruluşu faaliyet göstermektedir. Yaygın olarak karşılaşılan bazı örnekler arasında IAS (International Accreditation Service), UKAS (İngiltere), DAkkS (Almanya) ve JAS-ANZ (Avustralya-Yeni Zelanda) sayılabilir.

Bu noktada akla gelen doğal soru şudur: TÜRKAK akreditasyonu mu yoksa yurt dışı akreditasyonu mu tercih edilmelidir?

Teknik açıdan, IAF MLA çerçevesinde tüm taraf akreditasyon kuruluşlarının verdiği belgeler eşdeğerdir. Ancak pratikte bazı farklar göz ardı edilmemelidir. TÜRKAK akreditasyonlu belgeler kamu ihalelerinde doğrudan kabul görür ve ek bir denklik işlemi gerektirmez. Yurt dışı akreditasyonlu belgelerde ise bazı durumlarda TÜRKAK’tan belge inceleme (denklik) hizmeti alınması gerekebilir. Ayrıca KOSGEB desteklerinden yararlanmak için TÜRKAK veya HAK akreditasyonu aranmaktadır.

Diğer taraftan, uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren firmalar için yurt dışı akreditasyonlu belgelerin tercih edildiği durumlar da mevcuttur. Her iki seçeneğin de kendi bağlamında güçlü yanları vardır. Doğru tercih, firmanın faaliyet alanına, hedef pazarlarına ve ihale katılım durumuna göre şekillenir.

Akreditasyon ve sertifikasyon kavramları arasındaki farkları detaylı şekilde ele aldığımız Standart, Sertifikasyon ve Akreditasyon yazımız da bu konuda faydalı olacaktır.

TÜRKAK Hangi Standartlarda Akreditasyon Verir?

TÜRKAK’ın yönetim sistemi belgelendirme alanında akreditasyon hizmeti sunduğu başlıca standartlar şunlardır:

ISO 9001 — Kalite Yönetim Sistemi: Tüm sektörlerde uygulanabilen, müşteri memnuniyeti ve sürekli iyileştirme odaklı temel kalite standardıdır. Kamu ihalelerinde en çok talep edilen belge budur.

ISO 14001 — Çevre Yönetim Sistemi: Çevresel etkilerin yönetimi ve yasal uyumluluğun sağlanması amacıyla uygulanan standarttır. İhalelerde ve ihracatta giderek daha fazla aranan bir belgedir.

ISO 22000 — Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi: Gıda tedarik zincirinin her halkasında güvenliği sağlamak üzere tasarlanmış standarttır.

ISO 27001 — Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi: Dijitalleşmenin hız kazandığı günümüzde, bilgi varlıklarının korunmasına yönelik kritik bir standarttır.

ISO 45001 — İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi: Çalışan güvenliği ve iş kazalarının önlenmesine odaklanan standarttır.

ISO 50001 — Enerji Yönetim Sistemi: Enerji verimliliğinin artırılması ve enerji maliyetlerinin düşürülmesine yönelik standarttır.

ISO 13485 — Tıbbi Cihazlar Kalite Yönetim Sistemi: Tıbbi cihaz üreticileri ve tedarikçileri için özel kalite gereksinimlerini tanımlayan standarttır.

Tüm ISO standartları ve yönetim sistemleri hakkında toplu bilgi almak için ISO Standartları ve Kalite Yönetim Sistemleri sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

İhalelerde TÜRKAK Akreditasyonu: Neden Vazgeçilmezdir?

Kamu İhale Kanunu kapsamında yürütülen ihalelerde, isteklilerden yönetim sistemi belgesi talep edildiğinde bu belgelerin akredite kuruluşlardan alınmış olması şart koşulmaktadır. TÜRKAK, Türkiye’deki tek ulusal akreditasyon kuruluşu olarak bu sürecin merkezinde yer alır.

Uygulamada karşılaşılan tipik senaryolar şunlardır: TÜRKAK akreditasyonlu bir belgelendirme kuruluşundan alınan belge doğrudan kabul edilir. IAF MLA tarafı bir yabancı akreditasyon kuruluşunca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşundan alınan ISO 9001 ve ISO 14001 belgeleri ise TÜRKAK’tan denklik yazısı (belge inceleme) alınarak kabul ettirilir. Bu ikinci yolun hem ek maliyet hem de zaman gerektirdiğini göz önünde bulundurmak gerekir.

İhale süreçlerinde doğru belgeyle hazırlıklı olmak, hem red riskini ortadan kaldırır hem de sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar. Bu konunun detayları için Kamu İhaleleri İçin Gerekli Belgeler rehberimizi incelemenizi öneriyoruz.

TÜRKAK Onaylı Belge ile Akreditasyonsuz Belge: Gerçek Fark Nedir?

Belgelendirme sektöründe ne yazık ki “kampanya” adı altında, herhangi bir denetim süreci uygulanmadan belge düzenleyen yapılar bulunmaktadır. Bu belgelerin çoğu ya akreditasyonsuzdur ya da tanınırlığı olmayan akreditasyon kuruluşlarından alınmış yetkilerle düzenlenmektedir.

Bu durumun firmanıza somut etkileri oldukça ciddidir. Akreditasyonsuz bir belge, kamu ihalelerinde kabul edilmez. KOSGEB belgelendirme desteğinden yararlanma imkânı ortadan kalkar. Uluslararası ticaret ortakları ve müşteriler belgenin geçerliliğini sorgulayabilir. En önemlisi gerçek bir denetim sürecinden geçilmediği için belgelendirmenin asıl amacı olan kalite güvencesi sağlanmamış olur.

Fiyat avantajı nedeniyle akreditasyonsuz belge tercih eden firmaların orta vadede çok daha yüksek maliyetlerle karşılaştığı sık rastlanan bir durumdur. Kaybedilen ihaleler, reddedilen ihracat başvuruları ve yeniden belgelendirme maliyetleri, başlangıçtaki tasarrufun çok üzerine çıkabilir.

Belge fiyatlandırması ve bütçe planlaması konusunda şeffaf bilgi edinmek için ISO Belgesi Fiyatı sayfamız yol gösterici olacaktır.

MA Belgelendirme ve TÜRKAK: Güvenilir Belgelendirmede Doğru Adres

MA Belgelendirme olarak, TÜRKAK akreditasyonlu belgelendirme kuruluşlarının yanı sıra IAF MLA üyesi uluslararası akreditasyon kuruluşlarıyla da işbirliği yaparak geniş kapsamlı belgelendirme hizmeti sunmaktayız. Hizmet yaklaşımımızın temelinde, sahada gerçek denetim süreçleri uygulamak, firmanın yönetim sistemini fiilen kurmak ve belgenin yalnızca duvara asılacak bir kâğıt olarak değil, kuruluşun operasyonel gücünü artıran bir araç olarak konumlandırılmasını sağlamak yer alır.

Belgelendirme sürecimiz danışmanlık, dokümantasyon, personel eğitimi, iç tetkik ve son olarak akredite kuruluş denetimiyle tamamlanır. Bu sürecin her aşamasında firmayla birebir çalışarak, belgelendirmenin gerçek bir kurumsal dönüşüm aracı olmasını hedefleriz.

TÜRKAK akreditasyonlu veya uluslararası akreditasyonlu seçenekler arasında hangisinin firmanız için uygun olduğunu birlikte değerlendirmek, ISO belgesi fiyat teklifi almak veya genel sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

TÜRKAK Portalı ve Önemli Bağlantılar

TÜRKAK ile ilgili resmi işlemler ve bilgi kaynakları için aşağıdaki bağlantılar faydalı olacaktır:

• TÜRKAK Resmi Web Sitesi: turkak.org.tr
• TÜRKAK Akredite Kuruluş Arama: turkak.org.tr üzerinden “Akredite Kuruluş Arama” bölümü
• TÜRKAK Belge Doğrulama (e-Devlet): turkiye.gov.tr üzerinden “TÜRKAK Belge Doğrulama” hizmeti
• IAF CertSearch (Uluslararası Belge Doğrulama): iafcertsearch.org
• IAF Üye Akreditasyon Kuruluşları Listesi: iaf.nu