TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi (TSE HYB)

Yazar: Dr. Ahmet YILDIRIM – PhD – İlk yayın: 9 Mayıs 2018 · Son güncelleme: 1 Ekim 2026

TSE HYB (Hizmet Yeterlilik Belgesi), tüketiciye hizmet sunan bir iş yerinin ve verdiği hizmetin ilgili Türk Standardına ya da TSE kriterine uygun olduğunu gösteren, Türk Standardları Enstitüsü tarafından düzenlenen belgedir. TSE’nin 800’ü aşkın hizmet standardı ve kriteri kapsamında, standart bazında verilir; belgeyi alan işletme HYB markasını kullanma hakkı da kazanır.

Belgeyi TSE verir. M&A Belgelendirme olarak bizim işimiz, doğru standardı bulmanızdan denetim gününe kadar hazırlığı sizinle birlikte yürütmektir.

TSE HYB, SSHYB ve TSE ürün belgesi aynı şey değil

Bize gelen ilk telefonlarda en sık karşılaştığımız karışıklık bu. “Hizmet yeterlilik belgesi” diye arama yaptığınızda karşınıza hem TSE’nin sayfası hem de Ticaret Bakanlığının Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi (SSHYB) çıkıyor. İsimler benziyor, ama belgeyi düzenleyen kurum da, kimin alması gerektiği de farklı.

Tablodaki ilk satır, diğer bütün farkların kaynağı. SSHYB, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği kapsamında Bakanlıkça düzenlenir ve iki yıl geçerlidir; TSE’nin bu belgeyle bir ilgisi yoktur. Bir beyaz eşya ithalatçısının SSHYB’ye, o ithalatçının anlaştığı servis noktasının ise TSE HYB’ye ihtiyaç duyması bu yüzden mümkündür.

ISO 9001 tarafında da benzer bir yanılgı var. ISO 9001 belgeniz varsa bile HYB ayrı bir denetimdir. ISO 9001 süreçlerinizi nasıl yönettiğinize bakar; HYB ise hizmeti verdiğiniz yerin, ekipmanın ve ekibin standartta yazan şartları taşıyıp taşımadığına. Bir ihale şartnamesi “TS 12047 kapsamında HYB” istiyorsa, ISO 9001 bu şartın yerine geçmez.

Ürününüz için TSE markası almak istiyorsanız ihtiyacınız olan belge HYB değil, TSE ürün belgesi; süreci ayrı sayfada anlattık.

TSE HYB’yi hangi işletmeler alır?

Belge, hizmetin tanımlandığı bir Türk Standardı ya da TSE kriteri bulunan her alanda alınabilir. Oto yetkili servisleri, asansör bakım servisleri, oto ekspertiz merkezleri, toplu yemek üretim tesisleri ve teknik servisler en bilinen örnekler. Alanınız bunların dışındaysa da standardı bulunuyor olabilir; TSE’nin hizmet belgelendirmesindeki standart ve kriter sayısı 800’ü aşıyor. Hizmetiniz için yayımlanmış bir Türk Standardı yoksa TSE’nin kriter dokümanları devreye girebilir. HYB tanımında “standart veya kriter” ifadesinin birlikte geçmesinin nedeni bu; başvurudan önce hangisine tabi olduğunuzu bilmeniz gerekir, çünkü denetim kontrol listesi doğrudan o dokümandan çıkar.

Başvuruların arkasında çoğunlukla üç nedenden biri var.

Birincisi mevzuat. En net örnek asansör sektörü. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği‘nin 13. maddesi, merkez servisinin ve bölge servisinin güncel TS 12255 standardı kapsamında TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip olmasını şart koşuyor. Şubede bileşen onarımı yapılıyorsa şubenin de ayrıca belge alması gerekiyor. Yani asansör bakım firması için HYB bir tercih değil, faaliyet koşulu.

İkincisi ihaleler. Kamu ihalelerinde idare, şartnamede belirli bir standart kapsamında HYB isteyebilir; bu durumda belge yeterlik kriteri olarak değerlendirilir. Hangi belgenin hangi koşulda istenebileceğini kamu ihaleleri için gerekli belgeler yazımızda ayrıntılı olarak yer alıyor.

Üçüncüsü marka ve dağıtım ağları. TSE’nin kendi ifadesiyle kuruluşlar, yurt içi ve yurt dışındaki yetkili bayi ve servislerinin hizmet kalitesini TSE’nin düzenlediği hizmet yeri belgesiyle güvence altına alabiliyor. Bir otomotiv markasının ya da beyaz eşya distribütörünün servis ağından HYB istemesi bu yüzden sık görülüyor.

TSE HYB nasıl alınır?

Süreç, standardı doğru seçmekle başlar ve TSE’nin belgeyi düzenlemesiyle biter. Aradaki adımların bir kısmı sizin ve danışmanınızın elinde, bir kısmı yalnızca TSE’nin.

1. Standardın tespiti. Hizmetinizin hangi Türk Standardı ya da TSE kriteri kapsamına girdiğini belirliyoruz. Yanlış standartla açılan bir başvuru, denetim gününde geri döner.
2. Standardın temini ve eksik analizi. Standardın güncel baskısı TSE’den temin edilir; maddelerini hizmet yerinizle tek tek karşılaştırıyoruz. Bu karşılaştırma, hazırlığın ne kadar süreceğini belirleyen asıl belgedir.
3. Hazırlık. Fiziki düzenlemeler, ekipman ve kalibrasyon, personel yeterlilik belgeleri, hizmet kayıtları ve formlar standarda göre tamamlanır.
4. Ön denetim. TSE denetçisi gelmeden önce standardın maddelerini sahada kontrol ediyoruz.
5. Avans ve online başvuru. Esnaf sicil odasına kayıtlı şahıs firması ya da Cokey numarası olan kuruluş, Belgelendirme Giderleri Avansını TSE’nin hesabına yatırdıktan sonra başvuruyu internet üzerinden yapar; elden başvuru kabul edilmez. Firma yetkilisi önce TSE başvuru portalı üzerinden kuruluş adına yetki talebinde bulunur, onaydan sonra başvuruyu aynı portaldan oluşturur.
6. Evrakın tamamlanması. Standarda göre istenen sözleşme, taahhütname ve SGK kayıtları belgelendirme kararından önce eksiksiz olmalı. Ayrıntısı aşağıda.
7. TSE incelemesi. TSE’nin görevlendirdiği inceleme uzmanı, hizmet yerinizi standardın kontrol listesine göre inceler. İnceleme gününde yanınızdayız.
8. Eksikliklerin kapatılması. İlk başvuruda fiziki ya da doküman eksikliği çıkarsa TSE 45 gün süre verir. Fiziki eksiklikte takip incelemesi yalnızca tespit edilen eksiklere bakar; doküman eksikliğinde kayıtlar uzmana iletilir ve yeniden saha incelemesi yapılmaz.
9. Karar, belge ve marka. Nihai kararı, incelemeyi yapan uzmandan farklı bir karar uzmanı verir. Olumlu kararla belge düzenlenir; HYB markası, TSE ile imzalanan hizmet yeterlilik belgesi ve marka kullanım sözleşmesi çerçevesinde kullanılır.

Süre sorusuna gelince, TSE’nin yayımladığı Hizmet Standartları Tablosunda hizmet yeri belgelendirmesi için tamamlanma süresi 13 iş günü olarak yazıyor. Bu, TSE tarafındaki işlem süresidir. Yukarıdaki ilk dört adımı kapsamaz ve bizim deneyimimizde zamanın büyük kısmı tam da orada geçer: altyapı ve personel belgeleri hazırsa süreç kısa sürer, standardın istediği bir ekipman ya da belge eksikse takvimi o eksik belirler. İncelemede eksik çıkarsa eklenecek 45 günlük süreyi de hesaba katın.

Kim ne yapar: TSE ve M&A Belgelendirme

Bu ayrımın piyasada bulanıklaştığını görüyoruz; o yüzden açıkça yazalım.

Belgeyi verebilen ya da denetim sonucunu etkileyebilen bir danışman yoktur. Size “belgeyi garanti ediyoruz” diyen birine karşı dikkatli olun.

Başvuruda hangi belgeler istenir?

Evrak kurallarının ayrıntısı TSE’nin Hizmet Yeri Belgelendirme Usul ve Esaslarında. Başvurunun ön şartı, şahıs firması için esnaf sicil odası kaydı, şirket için Cokey numarasıdır. Cokey, kuruluşun unvan ve adresinin Ticaret Bakanlığı veri tabanındaki kayıt numarasıdır ve belgeye yazılacak unvan ile adres bu kayıttan çekilir; incelenen adresle aynı olmalıdır.

Bunun dışındaki evrak, standardın türüne ve sizin konumunuza göre değişir:

• “Yetkili Servisler” ile başlayan standartlar: üretici ya da ithalatçı ile servis arasında noter huzurunda veya ıslak imzayla yapılmış, TSE’nin örnek sözleşmesindeki bilgileri içeren sözleşme; tarafların yetki belgesi ve güncel imza sirküleri
• “İş Yerleri” ile başlayan standartlarda sözleşmeye dayalı hizmet (toplu yemek mutfakları, kent temizliği, peyzaj, endeks okuma gibi): taraflar arasındaki sözleşme, yetki belgesi ve imza sirküleri
• Kendi ürettiğiniz ürüne servis veriyorsanız: marka tescil belgesi ya da tescil başvurusunu gösteren yazı
• Distribütör ya da ithalatçı olarak servis veriyorsanız: ürünün tüm sorumluluğunu üstlendiğinizi gösteren ıslak imzalı taahhütname ve noter onaylı imza sirküleri

Personel tarafında kural net: standardın istediği eleman sayısını SGK’dan alınmış belgelerle ispat edersiniz. Bütün bu evrakın belgelendirme kararından önce tamamlanmış olması gerekir. TSE’yi yanıltan ya da tahrif edilmiş evrak tespit edilirse başvuru reddedilir ve yeni başvuru altı ay kabul edilmez.

İnternette 15–20 kalemlik tek bir “HYB evrak listesi” dolaşıyor. Gerçekte belge yükünün büyük kısmını standardın kendisi belirler. Bir oto yetkili servisinden istenen personel ve ekipman belgeleriyle toplu yemek üreten bir tesisten istenenler aynı değildir. Bu nedenle evrak listesini standardı belirledikten sonra, o standardın maddelerinden çıkarıyoruz.

Denetimde TSE neye bakar?

HYB denetiminin konusu bir ürün değil, hizmetin kendisi ve sunulduğu yer. Denetçi standardın maddelerini bir kontrol listesi gibi kullanır. Servis standartlarında sık gördüğümüz kalemler şunlar:

• Hizmet yerinin fiziki şartları: alan büyüklüğü, bölümler, müşteri kabul alanı, işaretlemeler
• Standardın öngördüğü ekipman ve cihazların varlığı, bakım ve kalibrasyon kayıtları
• Personel sayısı ve personelin standartta tanımlanan yeterlilik belgeleri
• Hizmet kayıtları: iş emri, teslim formu, yapılan işin geriye dönük izlenebilmesi
• Müşteri şikâyetlerinin alınma ve sonuçlandırılma yolu
• Yetkili servis ise üretici veya ithalatçıyla yetki ilişkisini gösteren sözleşme

Kalemlerin ağırlığı standarda göre değişir. Asansör bakım servisinde yönetmeliğin 13. maddesinde sayılan ek gereklilikler de başvuruda aranır; yönetmelik bunu açıkça yazıyor. Toplu yemek üretiminde ise hijyen ve üretim alanı düzeni öne çıkar.

TSE HYB ücreti ne kadar?

Ödeyeceğiniz tutar iki ayrı kalemden oluşur ve ikisini birbirinden ayırmak gerekir.

Birincisi TSE’ye ödenen belgelendirme ücretleri ve inceleme giderleri; başvurudan önce Belgelendirme Giderleri Avansı olarak yatırılır. Güncel tutarlar TSE’nin hizmet yeri belgelendirmesi için yayımladığı ücret çizelgelerinde yer alıyor; başvurunuzun kapsamına göre hangi kalemlerin uygulanacağını başvurudan önce netleştirmek gerekir. İkincisi danışmanlık ücreti. Bunu belirleyen başlıca etkenler standardın kapsamı, belgelendirilecek hizmet yeri ve şube sayısı, mevcut altyapıdaki eksikler, personel belgelerinin durumu ve ihale gibi bir tarih baskısının olup olmadığıdır.

Size net bir rakam vermeden önce standardı ve hizmet yerinizi görmemiz gerekiyor. Telefonda sabit bir fiyat verilirse, o fiyatın TSE ücretlerini ve olası eksiklerin giderilmesini kapsayıp kapsamadığını mutlaka sorun.

Belge sorgulama, yenileme ve vize

Bir firmanın HYB’sinin olup olmadığını TSE başvuru portalındaki firma arama ekranından kontrol edebilirsiniz. Kendi belgenize de aynı portal üzerinden, firma yetkilisi girişiyle ulaşılıyor. Bir ihaleye ya da bir distribütörün servis ağına girmeden önce karşı tarafın bu sorgulamayı yapacağını varsayın.

TSE’nin Hizmet Yeri Belgelendirme Usul ve Esaslarına göre belgenin geçerlilik süresi bir yıldır. Belgeli kuruluşta, son yerinden inceleme tarihinden itibaren bir yıl içinde en az bir kez ara kontrol yapılır; TSE şikâyet ya da uygunsuzluk durumunda bu sayıyı artırabilir. Ara kontrol zamanında yapılmışsa ve standartta ya da yönetmelikte bir değişiklik yoksa, talebiniz üzerine yeniden inceleme yapılmadan vize ile belge süresi uzatılabilir. Aksi hâlde hizmet yerinizde inceleme yapılır ve olumlu sonuçla belge, son geçerlilik tarihinden itibaren bir yıl uzatılarak yenilenir.

Takvimde iki tarih önemli. Yenileme başvurusu, son geçerlilik tarihinden en fazla bir ay önce yapılabilir; daha erken başvuru kabul edilmez. Süre dolduğu hâlde yenileme talebinde bulunmazsanız belge askıya alınır. Askı en fazla üç ay sürer, bu sürede belgeyi ve HYB markasını kullanamazsınız; askı sebebi bu süre içinde giderilmezse sözleşme feshedilip belge iptal edilebilir. İhale ya da yönetmelik zorunluluğu olan bir işletmede bunun bedeli yüksektir, bu yüzden son geçerlilik tarihinden bir ay öncesini takviminize şimdiden işaretleyin.

İnternette aynı sayfada hem “1 yıl” hem “3 yıl” yazan kaynaklar gördük. TSE’nin kendi usul ve esaslarında yazan süre bir yıldır.

Belgeli olduktan sonra da bildirim yükümlülüğünüz sürer. Şartlarınızda bir değişiklik olduğunda bunu 30 gün içinde belgelendirme birimine bildirmeniz gerekir; adres değişikliğini 30 gün içinde bildirmemek belgenin iptal sebepleri arasında. Standardın kendisi revize edilirse belgeniz son geçerlilik tarihine kadar geçerli kalır ve TSE uyum için 18 aya kadar geçiş süresi verebilir.

Sık yapılan hatalar

Başvuruların takıldığı noktalar çoğunlukla teknik değil, başlangıçta verilen kararlardır. Bize gelen dosyalarda en sık gördüklerimiz:

• SSHYB ile TSE HYB’yi karıştırmak ve Ticaret Bakanlığına ait belgeyi TSE’den istemek ya da tersini yapmak
• Hizmeti tam tanımlamadan standart seçmek; yetkili servis ile özel servis ayrı standartlara tabidir, örneğin tıbbi cihazlarda yetkili servisler TS 12426, özel servisler TS 13703 kapsamındadır
• Standardın eski baskısına göre hazırlanmak; asansör yönetmeliği açıkça “güncel TS 12255” diyor
• Şubeleri tek başvuruyla belgelendirebileceğini sanmak; her hizmet yeri için ayrı başvuru gerekir, asansörde bileşen onarımı yapan şube de ayrıca belge almalı
• Yenilemeyi son ana bırakmak; başvuru en erken bir ay önce yapılabiliyor, süre dolunca belge askıya alınıyor
• Adres, personel ya da sözleşme değişikliğini 30 gün içinde TSE’ye bildirmemek
• HYB markasını belge kapsamı dışındaki hizmetlerde kullanmak
• “Belgeyi garanti ederiz” sözüne güvenmek; karar yalnızca TSE’nindir

Sektöre göre sık aranan standartlar

* TSE standart arama sisteminde (intweb.tse.org.tr) her standardın yanında görünen belge sayısı, 1 Ekim 2026 itibarıyla. Sıralama bu sayıya göre.

Tablodaki başlıkları TSE’nin standart arama sisteminden birebir aldık. İnternette dolaşan listelerde bu numaraların bir kısmı farklı konularla eşleştirilmiş durumda; örneğin TS 12426’yı görüntü ve ses cihazlarıyla anan kaynaklar var, oysa standart tıbbi cihaz yetkili servislerini kapsıyor. Standardınız bu tabloda yoksa şaşırmayın: TSE’nin hizmet belgelendirmesinde 800’ü aşkın standart ve kriter var. Sektörünüzü yazmanız, doğru standardı bulmamız için yeterli.

Sıkça sorulan sorular

TSE HYB süreciniz için

Sektörünüzü ve hizmet yerinizin bulunduğu ili yazın. Hangi standarda girdiğinizi ve TSE sürecinde sizi neyin beklediğini ilk görüşmede netleştirelim.

M&A Belgelendirme ve Mühendislik Hizmetleri Cevizlidere Mah. 1246/1 Sk. No:3/17 Paradise Rezidans, Çankaya / Ankara

Telefon: +90 312 512 60 69 WhatsApp: +90 542 552 01 82 E-posta: info@mabelgelendirme.com

Teklif formu için iletişim sayfamıza geçin

Kaynaklar: TSE: Hizmet Yeterlilik Belgelendirme · TSE: HYB yeni başvuru · TSE: Hizmet Standartları Tablosu · Ticaret Bakanlığı: Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi · TSE Hizmet Yeri Belgelendirme Usul ve Esasları (Rev. 06, 30.11.2023) · Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (RG 06.04.2019, 30737), md. 13